JLit Book Group: Sōseki Natsume, Kokoro [„Sedno rzeczy”]

In 1907 Sōseki – besides Jun’ichiro Tanizaki being the most outstanding 19th century Japanese writer – takes the post of the literary section manager of the Asahi Shimbun magazine and quits the Tokyo Imperial University (since 1947: the University of Tokyo). Since that moment he focuses only on literature and writes till the end of his life. At that time one more thing becomes visible: in his works Sōseki leaves the satirical and humorous topics – which predominate in his earlier novels: I Am a Cat (1972; Wagahai wa neko de aru, 1905-1906) and Botchan (1972; Botchan, 1906) – for, as it turns out later, the most important topic in his all literary work: the loneliness. The passivity, solitude, lack of sense of meaning of his activities, inability to find in today’s world and lack of faith in the possibility of finding understanding in the eyes of the next are the major topics in Sōseki’s  later works: And Then (1978; Sorekara, 1909), Mon (1972; Mon, 1910), The Wayfarer (1967; Kōjin, 1912-1913), Kokoro (1957; Kokoro, 1914) and Light and Darnkness – an unfinished novel (1971; Meian, 1916).

The novel Kokoro had been written in 1914, two years before the author’s death, and people say it’s his most mature work (beside the novel Light and Darnkness). It consists of three parts/chapters: the first two parts are written from the perspective of an adult man who in his memories goes back to those days, when he is a young, novice student and one summer day, on the beach in Kamakura, he meets Sensei – a man who influences his life and his perception of the world. The third chapter is a letter from Sensei to the novel’s narrator in which he confesses about his life and reveals his secret to him, something that he did in his youth and what casted a shadow over his later life and relationship with people, even these next to him. He mentions also that before this letter  reached its addressee he (Sensei) would have probably been dead. Along with the death of Meiji Emperor and junshi of general Nogi a certain period (and its spirit) has gone. For Sensei it was ridiculous that in such a case he, who is influenced by this period, shall stay alive.

The Meiji period (1868-1912) is the time of rapid modernization and westernization of Japan. These changes concerned actually everything: a political system, economy, architecture, lifestyle, culture, even the language. The people who had to observe these changes often felt lost in the contemporary world: everything what they had known went by, and the one that was coming terrified them to some extent. Taking European standards and transferring them to the Japanese customs, morality or culture was not necessarily a good move; it has caused conflicts, a sense of incomprehension, isolation and loneliness. Sōseki’s reflections on a Japanese intelligentsia at the end of the Meiji period and a human’s loneliness in the contemporary world were shown in the novel Kokoro. In order to enjoy reading this book we don’t have to know how the Meiji period looked like, however there’s no escaping the fact that the more we know about that period, the more we value this novel.

The Japanese Literature Book Group was born out of the wish to read and discuss Japanese literature with others, and by doing so to hopefully gain a deeper understanding of the literature and culture of Japan.

To read the discussion post for this selection click here.
For more information about JLit Book Group, past or upcoming reads click on the button.

______

[PL]

W roku 1907 Sōseki* – najwybitniejszy obok Jun’ichiro Tanizakiego XX-wieczny pisarz japoński – obejmuje stanowisko kierownika działu literackiego czasopisma Asahi Shimbun i rezygnuje z pracy na Uniwersytecie Cesarskim (obecnie Uniwersytet Tokijski). Od tej pory skupia się wyłącznie na literaturze i pisze do ostatnich dni swojego życia. W tym czasie daje się zauważyć jeszcze jedną rzecz: Sōseki odchodzi w swej twórczości od tematów satyrycznych i humorystycznych – podejmowanych w dziełach wcześniejszych: Jestem kotem ( 1977; Wagahai wa neko de aru, 1905-1906) i Panicz (2009; Botchan, 1906) – na rzecz, jak się później okaże, tematu w swej twórczości najważniejszego – samotności. Pasywność, osamotnienie, brak poczucia sensu swoich działań, nieumiejętność odnalezienia się we współczesnym świecie oraz brak wiary w możliwość znalezienia zrozumienia w oczach najbliższych to główne tematy kolejnych dzieł Sōsekiego: Sorekara (Później, 1909), Mon (Wrota, 1910), Kōjin (Przechodzień, 1912-1913), Sedno rzeczy (1973; Kokoro, 1914), a także Meian (Jasność i mrok, 1916), jego ostatniej i niedokończonej powieści.

Powieść Sedno rzeczy napisana została w roku 1914, na dwa lata przed śmiercią autora, i jest uważana (obok powieści Meian) za jego najdojrzalsze dzieło. Składa się z trzech części: dwie pierwsze pisane są z perspektywy dojrzałego mężczyzny, który wraca wspomnieniami do czasów, gdy jest młodym, początkującym studentem i pewnego letniego dnia, na plaży w Kamakurze, poznaje Senseia**, człowieka, który bardzo wpłynie na jego dalsze życie i sposób postrzegania świata. Rozdział trzeci to list Senseia skierowany do narratora (o)powieści, w którym spowiada się mu ze swojego życia, zwierza z pewnej tajemnicy, czynu popełnionego w młodości, który rzucił cień na dalsze jego losy i relacje z ludźmi, nawet tymi najbliższymi. Wspomina też, że zanim list ten dojdzie do adresata, on (Sensei) prawdopodobnie będzie już martwy. Wraz ze śmiercią cesarza Meiji i junshi*** generała Nogi odeszła pewna epoka, a wraz z nią jej duch. Senseiowi wydaje się niedorzeczne to, że w takim wypadku on, który jest przesiąknięty duchem tej epoki, miałby żyć dalej.

Epoka Meiji (1868-1912) to czas gwałtownej modernizacji i westernizacji Japonii. Przemiany te dotyczyły praktycznie wszystkiego: od systemu rządzenia przez gospodarkę, architekturę, styl życia, kulturę czy język. Ci, którym przyszło obserwować te ogromne zmiany, często czuli się zagubieni we współczesnym im świecie: to, co znali, przemijało, a to, co nadchodziło, w pewnym stopniu przerażało. Przejmowanie wzorców europejskich i przekładanie ich na grunt japońskiej obyczajowości, moralności czy kultury niekoniecznie było dobrym posunięciem, wywołało konflikty, poczucie niezrozumienia, wyobcowania i samotności. Rozważania Sōsekiego na temat inteligencji japońskiej końca epoki Meiji i samotności człowieka w otaczającym go świecie przedstawione zostały właśnie w powieści Sedno rzeczy. Nie musimy znać realiów epoki Meiji, by czerpać przyjemność z lektury tej książki, jednakże – nie da się ukryć – im większą wiedzą na temat tego okresu dysponujemy, tym bardziej docenimy wartość samej powieści.

______

„Sedno rzeczy”
oryg. Kokoro (1914)
autor: Sōseki Natsume
przeł.: Mikołaj Melanowicz
wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1973

* Sōseki – pseudonim literacki wstawiony w miejsce imienia, pisarz urodził się jako Kinnosuke Natsume;
** Sensei (jap.) – nauczyciel, mistrz; tytuł grzecznościowy, tutaj używany w miejsce imienia bohatera;
***Junshi (jap.) – samobójstwo wasala po śmierci jego pana.

One thought on “JLit Book Group: Sōseki Natsume, Kokoro [„Sedno rzeczy”]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s